Friday, 11 July 2014

LETTER TO ZONUNMAWIA

To,

Ka nau duh tak,
Zonunmawia,

Tun tum MCS ah hian tling satliah mai pawh nilo a pahnihna hial ini hi a ropui ka van ti em!Hlawhtlinna hi i vanneih vang a lo kal ngawt ani lo,i phu tawk i thawhchhuah zawk a ni.I nun ah hian i rilru tluanna tih loh hi chu awh tur em em a awm lo mai thei,zir tur erawh a khat tul a,thalai naupang zawk te hian entawn se ka ti a ni.
He i hlawhtlinna hi awlsam tak a rawn thleng burh a nilo a,vawi tam tak hlawhchhamna kar a i beidawn duh lohna rah anih hi,tun tum MCS tling zingah hian nangai hlawhchham nasa an awm miah lo ang tih ka sawi ngam,i fresh ve lai leh i hun tha zawng zawng ho takin i hmang ve a, hna i zawng mumal lo a,tlai khawhnu ah i thar thawh ve chauh a i rilru pawh a hah ve anih kha.Exam hrang hrang ah Interview a i tlak zel khan tumkhat 'inawhhlum chiah hi ka rilru ah a lang tawh' i tih te pawh kha ka la hre reng mai,khang hun te kha i tan chuan a la ngaihawm hle dawn ani.Aizawlah nupui fanau kalsanin couching kan han kal dun a pawisa pawh kha vawi thum ngawt kha kan nghei dun ania,pawisa kan nei tawh silo kan neihchhun hi peipunna zawng mai ang kan ti a sunday a Dospati pui tur kan zawn te pawh kha i hlawhtlinna ti hlu tu vek hi anlo ni ta.
Pathian that zia hi ngaihtuah nawn fo la ka duh,i rilru mangan tawpkhawk khawlaiah pawh hawi chhuak ngamlo a hnuai lam bih zel a i kal lai in a tiphur tur chein AE hna councilah a pe che a,MCS hi exam pawh i tum tawh miahloh laiin nikum a i thianpa tlingin a tiphur che a i exam ve leh a,i kawng hi Pathianin a buatsaihsak liau liau che ani.I theihna leh thiamna te hi he kan Lai hnam tan hian pe zel ang che.Puitlinna hi kumin a hril ngawt lo ang hian thil ropui tak tak ti tur hian tlangval thaza rual nih kher a ngailo,i ram tan hian i inhman duh phawt chuan tuna i kum leh nihna ang kha a tawk em em a ni.
I u,

Bena..

MAWIA HNENA LEHKHA THAWN

   
Ka nau duhtak,MCS ah te ilo inziak tlingin pahnihna hial ilo nih takah chuan i tan thil thar vek a ni dawn a awmdan tur te hi ilo hrelo palh ang tih ka hlau a thurawn tlem MCS tling thar ten an tih ziah kan pe ang che...

Vawiinah i inkhawm ang a Wills Navycut leh kuhva hring Rs 20 man pai ngei ang che,i zuk em em tur chiah poh a nilo a mi i theh kual tur ani.Kohhran upa ho thutna ah bek mipui vantlang chhawn zawngin i thu ngei tur ani,i bawp i khawkherh ang a i phut hlarh hlarh ang,note bu te ken theihnghilh lo la ziah tur i hriat lem loh pon a khat tawk a phawrh deuh fo tur.Thusawi lak lawh lai a lu lo buk nghauh nghauh kha tih makmawh ani,thusawi tha lai deuh a AMEN ring pawl nih kha a zahthlak tawhlo ania.

Inkhawm banah biakin kawt ah Navycut i kheuh hawng ang a tui tih hmel deuhin i hip vang vang ang,mi i be hmasa tur ani lo a biak tum che an rawn in hawr luih luih dawn avangin a langsar lai a awm kha a fuh ang.

I dul ti kiar tan la Badminton i khelh ngei angai,thiam tum a ngai tawhlo sa i hmeh zin dawn tak a vangin zunthlum ven nan leh intihpui nan a tawk.Pu Zoramthanga CM lai khan a vuak tuman an la theilo,nang poh hi MCS inih atang hian i vuak a na sawt dawn.

Lukhumparh leh Sunglass i mamawh dawn,chemte mawi deuh zinna a pai tur nen,Aizawl i kal veleh lei nghal ang che.Thil sawi teuh tun atang chuan tum tawhlo la i thusawi apiang thufing anih dawn tawh avangin muang ban deuh a tlemte sawi a tawk,fiamthu thiam ini nghal der tih hre reng bawk la i fiamthu thawh apiang a uar deuh a nui tur i Staff te an awm dawn tawh avangin nangmah inuih chiam a tul tawhlo ang.Amaherawh chu hei hi hria la,pute nei ve tho tur i nih avangin pute bul a nuih dan tur hi chu i u Samuel Ramdinthara bul a i zir leh deuh angai dawn ani...I kal zelnaah duhsakna ka hlan che a,poimawh dang chu a tahtawlin ka la hrilh zel dawn che nia..
   

RETHEI THILPEK

Krismas kan lo chuang chhuak leh dawn ta reng mai.A mimal ang te,a kohhran ang te,chhungkua leh thian zaho ang tein Lal pian champha lawm turin kan inbuatsaih leh tan ta mek a,kan inbuatsaih dan leh rilru sukthlek erawh a inang lem lo.Nu leh Pa te chuan engtinnge fate thawmhnaw kan leisak ang tih te kan ngaihtuah naah a lut a,thalai te lah hman nawmloh hlau reng reng in a phibuai a,he krismas hi kan hunpui ber a nih angin a naupang ber a tang a puitling thlengin min khawih danglam deuh vek a ni ber e.

Hetiang a krismas atan a kan inbuatsaih mup mup lai hian kan rilru ngaihtuahna chhungril ber hian " Riangvaite,Hmeithaite,Retheite" hnen hi a thleng em le?Keinin krismas hlim tak a kan hman thin lai hian thenkhat chuan kum tin he krismas hi mangang em em in an lo hmang ve mek a,mei eng en ngawih ngawih bak beisei tur dang neilo hi kan chheh velah hian tam tak an awm a ni.He krismas chhung hian thawmhnaw thar leina chu sawi loh buhfai leina tur pawh neilo hi tam tak an awm a ni tih hi i theihnghilh lo hram ang u.

Bible a Prophets ho bik te hi ngun tak a kan en chuan Pathianin sual lian tham a tih deuh deuh kan hmu a,chung te chu-- (1) Milem biak (2) Uire (3) Mirethei ngaihsak loh te an ni.Milem biak leh uire te hi chu kan ngai pawimawh viau na a mirethei ngaihsak chungchang erawh kan ngaihthah deuh niin a lang.Thilsual ah phei chuan kan ngai lemlo vek a ni awm e.

Isaia 1;23 kan en chuan khang hunlai a lalte leh thuneitu ten Pathian rilru an tihnat na em em chufahrahte,hmeithaite leh retheite an ngaihsaklo kha ani.Pathian rilru luah em em tu te chu mirethei hnehchhiah te,fahrah te,hmeithai te an ni,khang ho ngaihsakloh kha rukru te,uire te leh milembiak te nen angkhat rengin a dah a ni.

Sodom khaw sualna te hi kan sawi fo thin a.'Homosexuality' a ni e te kan ti thin,a nih pawh a ni ngei mai thei e.Mahse Pathianin sual a a puhna ber hi enge ni ang le?Ezekiela 16;49 kan en chuan " Sodom sualna chu hei hi a ni - a chapo a,eitur a ngahin a fanute nen nuam an chen der der a,rethei leh mangangte an chhawmdawl ngailo a ni" a ti.Homosexuality chungchang a sawilang lo.Pathianin hetiang hurna te hi a duh miahlo tih chu a chiang reng mai,mahse,Pathianin an sualna a apuh ber kha chu 'rethei an ngaihsaklo te,nawmsak an thlahlel te,an tisa lutuk te leh mahni hma ansial lutuk te kha ani.Khatiang ang hnam nunzia khan hurna kha a kengtel mai zawk a ni.

Kan kristian nunah hian kan thil tihsual lam chungchang a inzirtirna hi chu a tha tawk viau a,kan tihloh sual lam hi kan hlamchhiah deuh niin a lang.Engtikniah emaw chuan Lalpa hmaah hian kan la ding dawn a,chutih hunah chuan "heng ka mite ber chung a i tih loh hi ka chung a tilo i ni"min la ti mai ang tih a hlauhawm khawp mai.He kan dam chhung la la pawh hian mirethei te kan hlamchhiah a vangin kan hriat lem loh in anchhia nasa tak kan dawn phah thei tlat a ni."Mirethei thil petu chu a tlachham lo vang a,maimitchhinsantu erawh chuan anchhia nasa tak a dawng ang"(thufingte 28:27).

Bible chuan "rethei khawngaih hi Lalpa hnen a puktir ang a ni,i thiltih ang chu a rul leh ngei ang che" tiin min tiam a ni.Rethei te hnen a kan pek hian a thlawn a pe kan nilo a,Pathian kan puktir mai a ni.Tun krismas ah hian kan bulhnai lawk ah keini ai harsa tak tak an awm leh dawn,a then chu thawmhnaw hak tur nei miahlo te,a then chu chaw chhum tur neilo mei eng en ringawt te an ni ang,a then chu nu leh pa pawh neilo mal ngawih ngawih te an ni ang,group member tin hian a mimal ang te, a pawl angte,kohhran thalai angte hian tih theih engemaw tal neih ve tum in tan i la tlang theuh teh ang u.

(Mirethei authawm a beng chhungawng chu,Ani pawh a au vang a,nimahsela ngaihtuah ani bik lo ang.Thufingte 21:13)..(DEREC PRINCE)

ZAWHNA HMASA BER

Engtik ni ah emaw chuan kan la boral anga vanah khian Lal Isua nen hian kan la intawk ngei anga hmangaih leh hmangaih han in hmu ta chu thil sawi tur hi kan in chuh nak nak in ka ring thin.Zawh tur tam tak he lei a hriatthiam loh hi ka nei a ani pawh hian zawh tur a neih ve nual ka ring.A chang chuan ka ngaihtuah a eng ber hi nge Isua hian min zawh hmasak ber ang aw tiin ka ngaihtuah thin.Amah ber hian engmah asawi si loh avangin enge a ngaih pawimawh ber a min zawh hmasak ber ang tih hi chu ngaihruatna nen deuh a chhui a ngai ta.Mi reng reng hian kan thih dawn trep ah hian thu tam kan sawi theih tawh loh avangin kan ngaipawimawh tawp hi kan sawi thin a Lal Isua pawh hian a thih dawn a asawi hnuhnun ber hi a ngaih pawimawh ber anih hmel..chu chu "Khawvel zawng zawngah kal ula thilsiam zawng zawng hnenah chuan chanchintha hi hril rawh u" tih ani.Lal Isua nen kan intawh hun hian "ka thu chah che kha ilo ti hlawhtling em?" tih hi min zawh hmasak ber ka ring ta.I insak kha i zo hman em? Pawisa engzat nge i khawl? Biakin in sa lian tha maw? tih vel te hi chu min zawt em dawn amaw ni aw ka ti.Keini ho ang han kawh tur pawh nei ve lemlo chu Vanram ah pawh hian 'Slum Area' deuhah kan inhnawh khawm ve anga kan ropui teh ual dawn lo hle ani.Kut ruak mai a han kal ve chu a huphurhawm viau ani.

NUPUI TE MAMAWH

NUPUITE MAMAWH
Nupa nun hi tu tan mah hrefal a awm theih loh a kan in zir mek hlawm vek a he kan damchhung hian kan zir zo kher lo mai thei leh nghal,chuti chung chuan Pa tam takin nupa nun a kan hriat sual fo thin te nia lang hi inthiamlo deuhin tlem kan sawilang teh ang:
1.NUPA NUN HLAWHTLINNA HI KHUM A IN TRAN A NI BER LO.
Pa tam tak chu hah takin hna kan thawk a kan haw a biak hleihtheih loh in kan awm a,biak leh kawm pawh kan theih loh a,zanah zanlai thlengin TV kan en a chutah bed roomah kan lut a kan nupui te kan han hrawm ta bawrh bawrh thin a.Mipa anglo takin hmeichhia hian nupa nun hlawhtling nei tur hian khum pawn lam a hmangaihna leh lainatna te an mamawh tlat! Nileng a anpa nen an inbiakna leh inpawhna hian zan a khum a an nupa nun thui tak a hril tlat ani.Sexuality leh affection hi hmeichhia ah hian then hran theih a ni lo.Entirnan nupuite rin loh deuh a present pek thut te,pangpar pek te,fate han infiampui te,hun fianrial a date te hian hmeichhe nupa nun a tihsan theih laiin hrawk vak vak te ,sawisel leh thildang ten a chhe zawngin a khawih danglam daih thei.
2.TITI DUN HIAN NUPA NUN NASA TAKIN A NGHAWNG
Chawei lai a han titi dun ten,thutthleng a inpawh tak a han awm te hian hmeichhiaah an nupa nun a nghawng daih thei nia.Hmeichhe tam zawk hian mipa angin sex ringawt hi pui berah an dah hauhlo,inpawh tak a kawm theih te hi zu ngai pawimawh zawk mah a! Hmeichhe pakhat phei chu a kawppuipa kha pa theilo a nia,mahse,hmangaihna tilangtu,inpawh tak a a titi pui theihna leh a milna kha thildang aiin a dah sang zawk daih a midang aiin a duh zawk."Hmeichhe tan chuan hmangaih ni a inhriatna te,duat nih te,titi te hi sex aiin zu pawimawh fe a!".
3. A VAWRTAWP
Mipa tam ber hian khum a avawrtawp thlenpui hi pasal tha nihna ber ah kan ngai,hei vang hian a vawrtawp thlen tir kha sex hman apiang a kan 'goal' ber ani zel,a vawrtawp thlen hi thil pawimawh em em ani na a Goal-oriented sex anih tawh chuan a hlimawmna abo tlat tawh thin,hmeichhia pawh an hlauthawng a mipa an hlauthawng bawk a anuam thei thin lo,pasalte leh mahni atang a pressure a awm khan thil anih turin a nih loh phah a,dik tak chuan sex hman apiang a avawr tawp thlen kha hmeichhe tan thil theih ani der silo.
4.SEX HMAN ZAWH A NGAIHSAK HI HMEICHHE TAN A PAWIMAWH HLEI HLEI
Hmeichhe tam ber chu sex hman zawh hian an khawhar thin.Hmeichhia hian sex hman zawh hian ngaihsak an mamawh a,mipa tam ber chu kan hnar nghal a ni mai zel a an khua a har thin ani.Mipa te kan muhil lo theilo a nih pawn kuah tal hi a tha khawp mai.Sex hman zawh hi hmeichhe tan a poimawh a,hun engemaw chen chu thildang ngaihsak lo a ngaihsak an ngai ani.He hunah hian thil sawi tur pawh fimkhur a tha.
5.INKUAH,INFAWH,INCHUL
Hmeichhia hian romance,inkuah,infawh,inkaih,inpawhna te an mamawhin an duh a mahse hmeichhe tam tak hian khumah lo chuan heng hi an dawng lo!.Heng hi sex hman dawnah chauh nilo a hmeichhia ten an mamawh ani.Mipa ten duat tak a nupui te sam kan chul ringawt pawh hian thu nasa tak asawi thei.Mipa te hian Hmeichhia ten min hmangaihna an tihlanna hi kan thawmhnaw an suk te,eirawng an bawlah te hian langin kan hre mai thei,hmeichhiaah erawh "ka hmangaih che" tih ringawt te,kuah a duat ringawt te hi a tawk fu thei ani.Kan nupuite nen kan inzawmna hi relationship zawng zawng a pawimawh ber ani a he relationship hi inpawlna piahlamah induatna te,inkuah te,infawh te,hunfal insiam te etc a kan chawm len a pawimawh em em ani.

DODALNA KARA HNEHNA CHANGTU HAHCHAWLHNA


Kristian sakhua awm tirh atang a 1800 vel thleng kha chuan zu hi Pathian thil pek,hahchawlh nan leh hlim nan a hman leh ngaih a ni a,19th century chho ah khan ngaihdan thar a rawn awm ta a;mahni inthunun tur tih leh khap bur.He ngaihdan chi thum hi kritian sakhuaah hian a bet ta reng a,a dik ber pawh a hriat theih loh a,a lar lo ber khap bur pawh hian Mizoram pawh min nuai ve a, kan hnam la naupan vang ani pakhat.Zu hi bibleah khawi laiah mah hian sual angin a sawilo a,warning erawh min pe nasa.In ruih chuan thil in tisual palh thei tih ang velin.Naupang hnenah," Chemte kha khawih suh,a hriam ania"kan han ti a,chemte kha sual a ni tihna lam nilo in i inti palh ang kan tihna ang vel ani.Tun hnai ami miropui ho Luthera te Calvina te, Knox, Zwingli te ho pawn hahchawlhna leh hahdamna ang hian an ngai tho,Calvin phei chu a kumtin hlawhah zu barel sarih an telh thin kha.Mihring piang tawh zinga ropui ber Johana chuan a inlo a,Pathian fapa erawh chuan a in a, a in mai bakah zu heh mi an la ti zui.Inneihna a wine a tih pun te kha kan chhut thin a,an siamsa a zawh hnua a tihpun kha Lungtuibel paruk,tin nga emaw tin sarih emaw vel theuh anih kha.Mi sangnga leh sangli a hrai tum te  kha chuan a bangnawi zat  a sawi zel a,hetah hi chuan a bang a sawi lang lo,a tam ve lutuk a rui deuh te an awm ve a ngem aw ka ti! Tichuan,vanramah kan la in ho tur a la sawi deuh deuh.



Zu that lohna sawi hian tan chhanah Bible chang 1 Korinth 6:9,10 a " inngaih hmangte,milembia te,uire te,mihur te,mawngkawhurte,ruk hmang te,duham te,zuruih ching te,mi deu ching te,hlepruk chingte chuan Pathian ram an luah lo ang tih hi kan hmang fo thin.Bible kan chhiar hian chang khat chauh chhiar a lak vawng hi kan ching ve bawk a,a dawt chiah changah khan "In zing a thenkhat chutiang mi chu in ni thin a;nimahsela,Lalpa Isua Krista hmingah leh kan Pathian thlarauah chuan thenfai in ni a,tih thianghlim in ni a,thiam chan tir in ni tawh" tih hi kan hmuh hmaih thin ve bawk ani.Tunhma khan vanram luah tur hian Mosia dan zawh famkim a ngai a,tumah thei kan awm loh a vangin Isua a rawn kal ta a.Isua thisen hi a va tawk em! Thuthlung thar hunah pawh khing vanram kailo tur list zawng zawng khi bawhchhe mahla Isua thisen a tawk leh mai.Tin,uire, tualthat, hlepru, inngaih hmang etc zingah vanram kai chiang tur Bibleah kan hmu tam em mai.



Noa zuruih te kha zu that lohna angin kan sawi thin a,khatah pawh khan chhiar zawm ila, Noa ruih kha hrem emaw a ni lem lo,a ruih advantage a lo la a lo hmusit tu a fapa naupang ber kha chu a thlahte thleng a hrem a ni.Tin,Habakuka 2:15 a "A thenawm hnen a zuin tur pe tu chu a chung a pik e," tih pawh hi zu zawrh leh pek thatlohna angin kan sawi thlazen a,zu zawrh lam a kawk lo in a lang.A dawt chiah changah hian a chhan a in ziak hetiangin" Nang a saruak hmuh theih nan a in tur chawhpawlh a tirui tu chu" a ti.Hmeichhiat mipat hman duh vang a mi hrai rui tu chung chang a ang zawk.Hetianga kan ngai dawn anih chuan Lal Isua khan a tipung a midang a pe ve tlat.Engpawh nise mi ruih lai nang ching a lo bawl vel tu hi Bible hian a duh vak lo a nih hmel.


Isaca'n Jakoba mal a sawmna meuh ah pawh khan "Buh leh Uain(tirosh) nei thur thur ang che" a ti a.Hetah hian "Tirosh(new wine)" a hmang a thenkhat chuan 'Tirosh' hi grape juice ang a nia a ruih theih loh an ti a, mahse, Hosea 4:11 ah chuan "Hurna te,Uain(Yayin) te, zu(Tirosh) te hian thinlung a hruai bo thin" a ti a,a ruih theih loh a nih chuan hetiang hian a thawk thei lo.Malsawmnaa hman daih asin.Tin,Sam 104:15 ah chuan Zu hi intihhlim nan a Pathian pek angin asawi a heti chung hian engtin nge zu hi chhe lai let der leh sual bul ang hian kan chhuah tlat aw ka ti.Bible sawi loh ang hlir hian mahni mum mum hian kan mum ve a nih ber hi.

Zu hi hman sual theih tak chu ani.1 Korinth 11:20 ah khan Korinth khua a mite pawn an lo hmang sual ve a Lalpa zanriah eina ah khan a then an rui a,kha tah pawh khan Paula khan mahni in theuh a ei a in turin a ti mai!Lalpa zanriah zahawm tak a kalpui tur khan a duh tih asawi mai,zu kha sual ah a zuk dah lo.Amaherawh chu hman sual theih a nih a vangin Rom 14:21 ah te chuan "Sa ei te,zuin te,unau tluk theihna reng reng tih hi chin loh a tha a ni" tiin min hrilh.Zu leh zuin hrim hrim hi sual angin Bible hian n min zirtir lo.Ruih a that loh thu chu a sawi mai ani.

Heti khawp a sual ni a kan do si hi kan Lal Isua khan engati nge a lo tihpun a 'min hriat reng nan ti thin rawh u' a tih aw tih hi ka ngaihtuah thin,tuisik leh thil tuiril dang a tam tehlul nen.Zu hnathawh dan hi kan han pianthar a phurna te hlimnate kan neih ang hian phurna leh hlimna te min pe a,hei vang hian emaw ni a lo thlan kher kher ni dawn ni.Engpawh ni se kan Lal Isua thisen entirna,min hriat reng nan lo ti thin rawh u a tih leh serh leh sang hial a kan neih he ti tak a kan bei leh sualin a hmang a min bawhbeh nan a hmang hi chu a tha nat thlak ngawt mai.Zu hi hetia do bur lo hian kan serh leh sang leh Isua thisen entirna thil zahawm tak a nia hman sual chi a ni lo ti zawng hian lo inzirtir ila tun teh thlawt ai hi chuan hma kan sawn ka ring.

Zu huatna hi kan in tuh nasa lutuk tawh a,sual bul te kan ti thul.Zuin hi sual a ni hran lo a zu hi sual a nilo bawk,Zu ruih thatlohna sawi mai hi a tawk viau a ni.Thil thatna neilo ang deuh hian kan chhuah a Luka 10:34 a Samari mitha in pem damdawi a tan a hman te hi chu kan sawi lang khat khawp mai.Bible hian a khap lo a,Lal Isuan a khap loh mai bakah a in ve bawk.Bible chuan,"Ringlo miin chawei a an sawm che u a kal in duh chuan,dilchhut tak a zawt loin an hlui apiang che u chu ei mai rawh u....A nih leh,ka zalenna chu midang ngaihdanin adip dal tur em ni?Lawm tak a ka ei a, a chung a lawmthu ka sawina thilah hian engah nge sawichhiat ka nih ang?" a ti mai a nih kha.Lal Isua phei chuan kan thil ei leh in te chu kan e chhuak leh vek a min ti bawlhhlawh thei lo ati then mai anih kha.


 

Zu chung chang sawi hian Isua in ve te kha chu a ruih theih hleih nem kan ti thin, lehkhabu pahnih W.Ewing(1913) Dictionary of Christ and The Gospel leh Edinburgh:T& T (p.824) ah te chuan "Middle east velah khuan wine khu 'fermented' lo an hre ngailo lo" tih a in ziak.Grape hi September thla velah an thar a an up ta a April velah chuan a lo 'ferment' lo thei lo ve bawk ani.Zu tha tehna hi up rei ah ania, Isua tih pun phei kha chu a hma ami aiin a tha zawk tih kan hmu a,a ruih theih ngei tur chu ani.Pu Buanga leh Sap Upa te kha zu zawrh pawisa hmang a helai thleng thleng lo kal thei a chanchintha min hrilh thei an ni.Mathaia hlepru thin kut chu Bible ziah nan a hmang leh mai bawk.Davida tualthat leh uire thlah te mal a sawm thul.Keinin thianghlimlo ni a kan hriat thil tlawm te te hi Pathian hian a hmang nasa lulai em a zu chhiah lo hmusit ve ngawt tur pawh kan ni chiah em keini state rethei hian?


A ruih a ber hi Bible pawn a duh loh anih lai hian a zu a zawk hi kan han do ta a,tih rem tumin khap bur zawngin kal tha in kan han hre ta chu ania,tha seng thlawn teuh a tlawm bak hmabak kan nei chuangin ka hre lo thin.A chhan chu,Indona ah hian a do tu leh a do a ber an tan dun tlat chuan chak ngaihna a awm tlat lo a ni,spy pakhat pawn ram pum a tibuai thei ania.Zu hi sual ang a kan inzirtir laklawh vang hian kohhran ang hian kan han haw der a, amimal ang chuan kan haw tak tak lo,han do na tak tak pawh tawngka lo chuan kan nei lo.Ruih hrim hrim hi chu engmah a fuh lo,sakhaw ruih te hlei hlei hi a buaithlak duh. Sakhaw ruih chilh avang a kan inthahna zozai hi a sakhaw khap bur na tham chu a ni ve tawh tho ang.Hman sual hrim hrim a thil hi kan teh zel dawn chuan eipuar lutuk te,sakhua te thleng hian hman sual theih vek an ni.



A tawp berah chuan zu hi chu a thatna a awm a,100ml vel lek a miin an in chuan kan taksa a organ zawng zawng deuh thaw hian that pui nan a hmang a, ram vawtah min ti lum, sipai ho pawn indona ah anmahni ti phur tu ah an hmang,hliam enkawlna thatak a ni, titi ti nuam tu a ni leh adt. Heti chung hian a that lohna hi atam em a vangin Bible pawn Warning min pe nasa,ruih that lohna tam tak a sawi bawk a vangin a that lohna hi sawi uar a tha ka ti khawp mai.Puitling,mahni in control thei chin tan lo phei chuan in loh a tha zawk tih te hi sawi uar a tha.Khap bur hian mihring asiam that ngai loh avangin kan rilru pawh hi kan tih zau ve deuh a tha ka ti.Tin,zu a zalen avanga sual tam hluai tur a ngai chi phei chuan in loh tawp a tha, a chhan chu zu hian kan chhungril tak tak a phawrh chhuak a,kan ngaihtuah ang ang hian a thawh mai thin avangin.

Tuesday, 8 July 2014

KA THIANPA ROBERTA


Durtlang hospitalah kum 1998,vawkhniakzawnthla khan Doctor hnathawk turin Pathian khawngaihna a zarah ka lut ve a.kan seniorten ultrasound lampang ka chanah an dah deuh a,keimah pawh ka tuiin nuam ka ti phian.Rinaiin training mumal tak han neihloh chuan a lo harsa a,ka hriatchian vak loh 'doppler' chungchangte han zir chian deuh kan chak deuh a,reivaklo ka thawh hnuah training mumal zawk nei turin Vellore lam panin ka kal ta nge nge a.
Ka chhukthla tur chu ka phur ve hle mai a,damlo tan a ka tangkai zawk theihdan tur te ngaihtuah chung zelin chhungte nen kan in vai liam ve a. Harsatna em em awmlo in Vellore chu tluang takin ka zuk thleng a,mihrang hrang,training tur ka rinaiin an lo tam daih lehnghal.ka room tur min kawhhmuh hnu chuan kan in vawm lut ve tawp a.ka roommate tur a min pek chu 'Roberta',UK a tanga lo kal hi a lo ni a,hepa hi ani tun thleng a ka nun khawihtu leh he thu ka ziah na chhan ni ta chu.
Roberta chu sapram atang a lo kal nimahse a hmel chu a vai ngawih ngawih a,thlaruk zet room khat a han awm takah chuan kan lo inhrechiang hman viau a,a miziaah hian mak tih deuh deuh tur tam tak a awm.Class a thusawi te hi ngaihtuah awm pawn a lang ve lem lo a.A chang chuan zanah te hian room a riak lo in khawlaiah a vak tlaivar leh ringawt thin.khawlai a kan chhuah dun chang te hian a mittui a tla fo a,a chang leh a pawisa neih ang chhun chhun te hi a sem ral leh ringawt zel bawk.
Thla a lo ral zel a kan trainning hun pawh kan lo zo ve dawn ta.Kan zawh ni tlai chuan kan pahnihin bazarah kan leng ve a,kan haw lam a 'slum area' kan kal pelh lai chuan a mittui a tla nasa ta mai a,a tih vak ngaihna ka hriat loh a vangin ngawi rengin kan in zui haw a,room kan han thlen chuan a chanchin lungchhiat thlaktak mai chu tapchungin min hrilh ta a ni.Kum 10 lai vei tawh mahse he a thusawi hi ka thinlung chhuntu leh ka hnuk la tiulh fo tu a ni.
Tuna Roberta nu leh pa John leh Ruthi te hi kum tam tak kal ta khan India ramah missionary in an lo lut a,tukkhat chu Pi Ruthi zing thoin kawngka an hawng a an kawngkhar bulah nausen pianghlim, mi hnuchhiah lo let reng a hmu ta mai a.Chu nausen chu a dangin a chau hle na a nunna erawh a la nei hram hram a.Theihtawpin an buaipui a,fa anlo neilo kher bawk nen fa angin an pawm ta ringawt a.Chu nausen chu tun a a chanchin kan sawi mek Roberta hi a ni.
Rooma a chanchin min han hrilh chu a in sum zo ngang lo a,kei pawh ka in tipachang hleitheilo chu a ni e! A tuk ah Airportah ka va thlah a,a haw dawn chuan Roberta chuan a neih zawng zawng chu slum area a mi retheite tan a sem vek a,a kawr haklai leh slipper bak engmah bag hawn a neilo.Mittui tla chunga hnunglam pawh hawi let ngamlo a ka thianpa kal liam chu lungchhe takin ka thlir liam ta ngawih ngawih a.
Chumi ni chuan engtih zai mah ka rel thei ta reng reng lo mai a.Ngaihtuahloh ka tum pawn ka rilru ah a rawn lang leh thin.Khawlaia kan kal duna kut dawh kan han hmuh chang te khan "Heihi ka unaupa a lo ni reng angem tih te,he pitar bal tak hi kanu a lo ni reng thei asin" tih te a ngaihtuah ve thin in ka ring a,a rilru hahdan turte kha ka lo va hriatthiampuilo ngai em!Zan a khawlai a avah tlaivar rikngawt changte khan hetiang hi ani tih lo hria i lang chuan ka mu mai biklo tur! He ka thianpa khawngaihthlak tak hian a chhungte chen ve na thin hmuh chakin India ramah remchang a rawn zawng a,a thil tawn leh hmuh te erawh a tan ana em a ni! Tah bak tih tur a neilo a,a tap hawm hawm kha awmlo tihna pakhatmah ka neilo.
Zan a rawn thleng a ka ngaihtuahna ah a lut nasa tulh tulh a,ka muhil thei nganglo.A tan tihtheih engmah ka neilo tih ka hria,ka tihsak theih ve chhun ani tih hriain ka tho a ka thutphahah thu in uluk takin ka tawngtai sak ta ngawt a.(He thil hi a tak tak kan u Dr Zaua thil tawn a ni a,ka phuahchawp tlem nen kazeldin ani.)